ned3blog

A fine WordPress.com site

Grammatica – woordsoorten

Hier worden alle woordsoorten opgenoemd en uitgelegd die je dit jaar moet kennen.

  • Lidwoord
  • Zelfstandig naamwoord
  • Bijvoeglijk naamwoord
  • Werkwoord
  • Voorzetsel
  • Telwoord
  • Persoonlijk voornaamwoord
  • Bezittelijk voornaamwoord
  • Zelfstandig werkwoord
  • Hulpwerkwoord
  • Voltooid deelwoord


Lidwoord (lw)

Er zijn drie lidwoorden: de, het, een
Lidwoorden staan voor een zelfstandig naamwoord.
De man
Het kind
Een fiets


Zelfstandig naamwoord (zn)
Namen van mensen, dieren, dingen, planten en namen van landen, plaatsen enz.  Eigennamen zijn ook zelfstandige naamwoorden, Jan, Piet, Maria
Je kunt er heel vaak de, het of een voor zetten.
→ de brief
→ het kind
→ een brief

Namen van bedrijven en feestdagen zijn ook zelfstandige naamwoorden.
→ KLM, Kerstmis


Bijvoeglijk naamwoord (bn)
Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over het zelfstandig naamwoord. Het geeft een eigenschap of een kenmerk van het zelfstandige naamwoord aan. Bijvoeglijke naamwoorden staan meestal vóór een zelfstandig naamwoord. Er kunnen meer bijvoeglijke naamwoorden bij een zelfstandig naamwoord staan.
→ een moeilijk proefwerk
→ de oude, houten schutting


Werkwoord (ww)
Werkwoorden laten zien wat iets of iemand doet. Het zijn doe-woorden. 
→ staan – hebben – skypen – botsen – zitten – zijn – hebben.

Een werkwoord kan verschillende vormen hebben.
→ mailen: ik mail, hij mailt, ik mailde, wij mailden, zij hebben gemaild.


Voorzetsel (vz)
Voorzetsels zijn kleine woordjes. Ze geven vaak een tijd of een plaats aan.
Voorbeelden van voorzetsels die een plaats aangeven: op, in, voor, achter.
Voorbeelden van voorzetsels die een tijd aangeven: na, voor, tijdens.

Je kunt voorzetsels voor ‘de kooi’ of ‘de vakantie’ zetten.
Bijvoorbeeld: in de kooi, van de kooi, onder de kooi, met de kooi
na de vakantie, tijdens de vakantie


Telwoord (tw)
Sommige telwoorden geven een hoeveelheid aan. Bijvoorbeeld: tien, dertig, veel.
Je kunt ze zetten achter het zinnetje: Ik heb er … (drie, 100, veel, ontelbaar)

Andere telwoorden noemen een volgorde in een rij. Bijvoorbeeld: eerste, laatste, derde
Je kunt ze zetten achter het zinnetje: Ik ben de … (eerste, laatste, zoveelste, zestigste)


Persoonlijk voornaamwoord (psv)
Een persoonlijk voornaamwoord kan in de plaats staan van een zelfstandig naamwoord. Persoonlijke voornaamwoorden zijn dus, net als zelfstandige naamwoorden, woorden voor mensen, dieren, planten of dingen.

→Moeder houdt van Vera.
zn                                zn
→ Zij houdt van haar.
psv                     psv

Zelfstandige naamwoorden kunnen enkelvoud of meervoud zijn. Bij persoonlijke voornaamwoorden is dat ook zo.
psv (enkelvoud)                           psv  (meervoud)
ik, me/mij                                             we/wij, ons
je/jij, jou,                                                u, jullie/u
hij, ze/zij, hem, haar                       ze/zij, hun, hen


Bezittelijk voornaamwoord (bzv)
Een bezittelijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is. Het hoort bij een zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk voornaamwoord kan enkelvoud of meervoud zijn.
bzv (enkelvoud)                             bzv (meervoud)
mijn                                                          ons/onze
je/jouw, uw                                            jullie/uw
zijn/haar                                                      hun

→ Zijn ouders komen uit Marokko.
     bzv
→ Onze auto moet gewassen worden.
       bzv

LET OP:
De woorden je, ons en hun zijn soms bezittelijk voornaamwoord en soms persoonlijk voornaamwoord.
Weet je niet zeker wat het is? Probeer dan of je mijn in kunt vullen. Als er mijn kan staan, is
het een bezittelijk voornaamwoord. Als mijn er niet kan staan, is het een persoonlijk voornaamwoord.

→ Ze heeft je broer gebeld.
In plaats van je kun je mijn invullen: Ze heeft mijn broer gebeld.
In dit voorbeeld is je dus een bezittelijk voornaamwoord.

→ Ze heeft je gebeld.
In plaats van je kun je niet mijn invullen.
In dit voorbeeld is je dus een persoonlijk voornaamwoord.


Zelfstandig werkwoord (zww)
Een zelfstandig werkwoord is het werkwoord in de zin dat een handeling in de zin aangeeft.
→ Hij leest dagelijks in dat boek.
Het werkwoord is hier: leest
Leest geeft de handeling aan en is daarom het zelfstandige werkwoord.
In elke zin staat maar één zelfstandig werkwoord.


Hulpwerkwoord (hww)
Een hulpwerkwoord is altijd extra werkwoord, dat je weg zou kunnen laten zonder de betekenis echt te veranderen.
→ Hij heeft dagelijks in het boek gelezen.
Er zijn hier twee werkwoorden: heeft en gelezen.
Je kunt heeft weglaten en de zin iets anders maken:
Hij leest dagelijks in het boek.
zww: leest
hww: heeft

→ Zij had graag willen komen.
ww: had, willen en komen
Je kunt hier had en willen weglaten:
→ Zij komt graag.
hww: had, willen
zww: komen


Voltooid deelwoord (vd)
Het voltooid deelwoord staat vaak achteraan in de zin. Meestal begint het met ge-, maar niet altijd: geweest, gebakken, geloofd, gefietst, betaald, verdeeld

Bij een zwak werkwoord eindigt het voltooid deelwoord op -t of -d.
Twijfel je of de laatste letter een -d of een -t moet zijn? Maak het woord langer en je hoort het.
Youri heeft zijn kamer geverfd. (Maak het woord langer, dan hoor je een -d: geverfde.)
De storm heeft het kippenhok verwoest. (Maak het woord langer, dan hoor je een -t: verwoeste.)

• Bij een sterk werkwoord eindigt het voltooid deelwoord op -n of -en.
Dat heb ik niet goed verstaan.
Tijs is met het spel begonnen.

Van een voltooid deelwoord kun je een bijvoeglijk naamwoord (bn) maken. Je schrijft zo’n bijvoeglijk naamwoord net zoals een gewoon bijvoeglijk naamwoord: zo kort mogelijk.
Het huis is verbouwd. ▶ het verbouwde huis
                        
De auto is gewassen. ▶ de gewassen auto



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

%d bloggers op de volgende wijze: